“สล่าเพชร วิริยะ” สุนทรียะ ศิลปินยอง แห่ง “บ้านจ๊างนัก”

ฉบับนี้ดิฉันอยากเชิญชวนทุกท่านไปรู้จักกับศิลปินชาวยอง บ้านบวกค้าง อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ ผู้มีชื่อเสียงโด่งดังระดับชาติและนานาชาติ ณ “บ้านจ๊างนัก” นาม “สล่าเพชร วิริยะ” คำว่า “สล่า” (อ่าน สะ-หล่า ไม่ใช่ สะ-ล่า) มาจากภาษาพม่าว่า Saya อ่านได้สองแบบ พม่าอ่าน “ศยา” หมายถึง คุรุ ผู้รู้ ผู้เชี่ยวชาญ ช่างศิลป์ เช่นใช้เรียก...

“มนต์รักยางนา” ปิงห่าง ยางใหญ่ ฝายพญาคำ

เมื่อวันที่ 5-13 ธันวาคม 2563 ที่ผ่านมา มูลนิธิเขียวสวยหอมร่วมกับอีกหลายหน่วยงานที่ให้การสนับสนุนได้จัดโครงการอนุรักษ์ต้นยางนา ภายใต้ชื่อ Eco Design for a Breath of Fresh Air ณ สวนสุขภาพบ้านเด่น...

ไหว้สาคารวาลัย “ครูบาอานันท์ พุทฺธธมฺโม” พระผู้ตามรอย “ครูบาเจ้าศรีวิชัย”

ชื่อเสียงของ “พระอานันท์ พุทฺธธมฺโม” หรือที่นิยมเรียกกันว่า “ครูบาอานันท์” แห่งวัดพระธาตุแสงแก้วมงคล อ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา เป็นที่ประจักษ์ชัดแก่สายตาคนทั่วไปถึงสามสถานะ สถานะแรก ท่านได้เขียนหนังสือสำคัญชื่อ “ประวัติพระครูบาเจ้าศรีวิชัย สิริวิชโย นักบุญแห่งล้านนาไทย” พิมพ์ครั้งแรกปี 2537 ต่อมาพิมพ์แจกเป็นวิทยาทานอีกหลายครั้งใช้ชื่อใหม่ว่า “มหัศจรรย์พระครูบาเจ้าศรีวิชัย สิริวิชโย นักบุญแห่งลานนาไทย” จนกระทั่งปี 2558 สมาคมชาวลำพูน (กรุงเทพมหานคร) โดย ดร.ชัยณรงค์ ณ ลำพูน และคณะกรรมการที่ปรึกษา ได้ขออนุญาตครูบาอานันท์นำต้นฉบับมาจัดพิมพ์อีกครั้ง พร้อมปรับปรุงภาษาและเรียบเรียงข้อมูลใหม่เป็นครั้งที่ 9 ในชื่อ “ครูบาเจ้าศรีวิชัย สิริวิชโย นักบุญแห่งลานนา ศรีหริภุญชัย” โดยดิฉันได้รับมอบหมายให้เป็นบรรณาธิการ

วัดพระยืน : อรัญวาสีแห่งนครลำพูน สู่จุดกำเนิดลัทธิลังกาวงศ์ในล้านนา

            วัดพระยืนตั้งอยู่เลขที่ 1 บ้านพระยืน หมู่ที่ 1 ตำบลเวียงยอง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน อยู่ฟากตะวันออกของแม่น้ำกวง แกนเดียวกันกับพระธาตุหริภุญชัยทางทิศตะวันออก             ประวัติความเป็นมาของวัด สามารถแบ่งได้เป็น 4 ยุค ดังนี้

พระธาตุช่อแฮ ผ้าแพรห่มธรรมแห่งโกสิยบรรพต

ในตำนานพระธาตุช่อแฮ (ภาษาล้านนาอ่าน “จ้อแฮ” ) ใช้คำว่า “พระธาตุช่อแล” แผลงมาจาก “ช่อแพร” หมายถึงการเอาผ้าแพร (ภาษาเขมรเรียกผ้าโกศัย) ไปห่มพระธาตุ ณ ดอยศักดิ์สิทธิ์ลูกหนึ่งที่มีชื่อเป็นภาษาบาลีว่า “โกเสยฺยธชฺคคปพฺพตา” หรือ “ดอยโกสิยบรรพต” (ชาวบ้านเรียกง่ายๆ ว่าดอยโกศัย ซึ่งเป็นคำที่มีความหมายเดียวกันกับคำว่า ผ้าแพร) คำว่า “แพร”/ “แพล” ปรากฏครั้งแรกในศิลาจารึกสมัยสุโขทัย 2-3 หลัก ดังตัวอย่างเช่น จารึกสุโขทัยหลักที่ 8 พบที่วัดเขากบ (เขาสุมนกูฏ) ปากน้ำโพ นครสวรรคค์...

เสน่ห์ 100 ปี สถานีรถไฟสายเหนือ

การก่อสร้างสถานีรถไฟสายเหนือเริ่มมีขึ้นครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 5 และสร้างต่อเนื่องมาจนถึงสมัยรัชกาลที่ 8 (ระหว่าง พ.ศ. 2453-2489) จากประวัติศาสตร์ของการรถไฟแห่งประเทศไทย ซึ่งแต่เดิมคือ “กรมรถไฟหลวง” (ขึ้นกับกระทรวงโยธาธิการ) บันทึกไว้ว่า ประชาชนนิยมเดินทางโดยรถไฟมากที่สุดในช่วงสมัยรัชกาลที่ 6-7 สองรัชกาลนี้ถือว่าเป็น “ยุคทอง” ของการโดยสารรถไฟอย่างแท้จริง เหตุที่หลังจากนั้นมาได้มีการตัดถนนเชื่อมเมืองแบบซูเปอร์ไฮเวย์จำนวนหลายสาย ทำให้ผู้คนหันมาใช้รถราบนทางหลวงแผ่นดินแทน ยิ่งยุคหลังๆ ได้โอนกิจการการรถไฟไปเป็นรัฐวิสาหกิจ รัฐบาลไม่ได้สนับสนุนเต็มรูปแบบ ยิ่งทำให้รถไฟไม่สามารถแข่งขันกับบริษัทโดยสารประเภทอื่นๆ ได้ อาทิ รถทัวร์ รถเมล์ เครื่องบิน รวมไปถึงปัจจุบันมีรถตู้ หากนับเส้นทางขึ้นสู่สายเหนือ จากจุดตั้งต้นจุดแรกคือสถานีรถไฟกรุงเทพ หรือที่นิยมเรียกกันว่า “หัวลำโพง” ...

เมืองปาย หลายหลากผู้คนและวัฒนธรรม

อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่อนสอน ในอดีตเป็นเสมือนเมืองหน้าด่านของเชียงใหม่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ได้ค้นพบหลักฐานด้านโบราณวัตถุ โบราณสถานกล่นเกลื่อนในสมัยล้านนาราว 700 กว่าปี และหลายชิ้นเก่าแก่ถึงยุคหริภุญไชยตอนปลาย เป็นชุมชนอาศัยของชาวลัวะ ชาวเม็ง และกะเหรี่ยง มาก่อน บริเวณนี้มีลำธาร ลำห้วย ช้างพลายจำนวนมาก อันเป็นที่มาของชื่อเมืองปาย มีผู้สันนิษฐานกันว่า น่าจะมาจากคำว่า “พลาย” คือช้างเพศผู้ เมืองพลายเป็นเขตรอยต่อหรือประตูของเมืองเชียงใหม่ที่จะออกไปสู่แว่นแคว้นชุมชนไทใหญ่ ทำให้มีชาวไทใหญ่จากเมืองต่างๆ หลั่งไหลกันอพยพเข้ามาอยู่อาศัย อาทิ จากเมืองปั่น แสนหวี เมืองนาย เชียงตุง หมอกใหม่ ลางเครือ รวมไปถึงชาวพม่า มอญ และกะเหรี่ยง กลุ่มคนเหล่านี้เข้ามาตั้งรกรากแถบบ้านดอน ปัจจุบันคือบ้านเวียงเหนือ ตกลงใจกันอยู่ที่นั่น และยก “ขุนส่างปาย” ขึ้นเป็นเจ้าเมือง จากนั้นช่วยกันขุดคูรอบเวียง เพื่อป้องกันสัตว์มารบกวน มีประตูสามด้าน...

อดีต ปัจจุบัน อนาคต 7 ทศวรรษศาลากลางจังหวัดลำพูน

ศาลากลางจังหวัดลำพูน เริ่มก่อสร้างเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2494 แล้วเสร็จวันที่ 15 ธันวาคม 2495 ใช้งบประมาณในการก่อสร้างทั้งหมดจำนวน 1,712,210 บาท โดยกระทรวงมหาดไทยมอบหมายให้บริษัทอาสาสงครามเป็นผู้รับเหมาทำการก่อสร้าง เมื่อก่อสร้างแล้วเสร็จ พลตรีบัญญัติ เทพหัสดิน ณ อยุธยา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เดินทางมาเป็นประธานทำพิธีเปิดป้ายศาลากลางจังหวัดลำพูนเมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2496 และเปิดงานฉลองศาลากลางระหว่างวันที่ 2-8 กุมภาพันธ์ 2496 พันตำรวจตรีสงกรานต์ อุดมสิทธิ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานทำพิธีวางศิลาฤกษ์ศาลากลางจังหวัดลำพูนเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2494

กาดกองต้า : ชุมชนการค้าท่าน้ำนานาชาติแห่งลุ่มแม่วัง

ย้อนอดีตตลาดการค้าทางน้ำของลำปางในยุครุ่งเรือง ซึ่งศูนย์กลางของสยามอยู่ที่ปากน้ำโพ จังหวัดนครสวรรค์ นั้น บริเวณ “กาดกองต้า” ริมน้ำแม่วังถือเป็นหัวใจสำคัญแหล่งเศรษฐกิจชุมชนนานาชาติอันดับหนึ่งของภาคเหนือตอนบน คำว่า “กาด” หมายถึงตลาด ส่วน “กองต้า” เป็นการออกเสียงตามภาษาเหนือ มาจากคำว่า “กองท่า” ...

อารามเรือง เมืองปาน

อำเภอเมืองปาน เมื่อไม่นานมานี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง แต่พื้นที่อำเภอแจ้ห่มนั้นใหญ่โตกว้างขวางมากเกินไปจึงแยกเขตปกครองอำเภอเมืองปานออกมา ลำพังเฉพาะอุทยานแห่งชาติแจ้ซ้อนก็มีอาณาบริเวณกว้างใหญ่ไพศาลยิ่งนัก ในอดีต “เมืองปาน” เคยเป็นเมืองหน้าด่านหรือปราการทางทิศเหนือของเขลางค์นครตั้งแต่ยุคหริภุญไชย ที่มาของชื่อ “เมืองปาน” ปรากฏอยู่ในนิทานเรื่อง “บ้านหลวงเมืองปาน” อธิบายว่า ครั้งหนึ่งยังมีเจ้าเมืองปกครองบริเวณนี้ ได้สั่งให้ทำ “ปานคำ” (ในเอกสารใบลานบางครั้งสะกดเป็น “พาน” แต่อ่านออกเสียง “ปาน”) คำว่า “ปาน”...

Recent Posts