แก้วจืน แก้วอังวะ อวสานแห่งกระจกสี

          งานประณีตศิลป์ประดับกระจกของทางสยาม หมายถึงอาณาจักรอยุธยาและรัตนโกสินทร์นั้น พบว่ามีสองชนิดคือ 1.กระจกเกรียบ และ 2.กระจกแก้วหุง ซึ่งกลุ่มหลังนี้ก็ยังสามารถแยกย่อยออกไปได้อีก เป็นต้นกำเนิดของกระจกเงาสี สำหรับในงานศิลปกรรมล้านนา ซึ่งทำสืบต่อจากสมัยหริภุญไชยนั้น ในยุคก่อนล้านนายังไม่พบหลักฐานเรื่องการใช้กระจกแก้ว พบแต่การนำหินควอตซ์หรือผลึกแก้วมาทำเครื่องประดับคือกำไลสีเขียวในยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่บ้านวังไฮ ต.เวียงยอง อ.เมือง จ.ลำพูน...

อานิสงส์ของการปลูก “ต้นโพธิ์” และ “ประเพณีแห่ไม้ค้ำสะหลี”

ประเพณีสงกรานต์หรือที่ชาวล้านนาเรียกว่า "ปี๋ใหม่เมือง" นั้น ได้ซ่อนประเพณีย่อยๆ ไว้ในนั้นไม่ต่ำกว่า 10 ประเพณี นอกเหนือจากประเพณีการขนทรายเข้าวัด และประเพณีการก่อเจดีย์ทราย (วาลุกเจดีย์) ดังที่ได้กล่าวถึงในคนล้านนาสองฉบับก่อนแล้ว ยังมีประเพณีอื่นๆ ที่ "ซ่อน" และ "ซ้อน" กันอยู่อย่างแยบยล อาทิ ประเพณีบวชลูกแก้ว ประเพณีปล่อยนกปล่อยปลา ประเพณีรดน้ำดำหัว ประเพณีขึ้นท้าวทั้งสี่ (บูชาเทวดารักษาทิศ) ประเพณีสรงน้ำพระ ประเพณีสืบชะตาคน สืบชะตาบ้าน...

คิดถึง “ป้าแหม่ม เวเนเชีย วอล์คกี้” ประติมากรคู่ชีวิตของ “อินสนธิ์ วงค์สาม”

            “ป้าแหม่ม” คือศิลปินหญิงชาวอังกฤษขวัญใจคนป่าซาง มีชื่อจริงว่า “เวเนเชีย วอล์คกี้” (Venetia Walkey) หรือชื่อไทยว่า “วนิดา วงค์สาม” เป็นคู่ชีวิตของศิลปินแห่งชาติ “อินสนธิ์ วงค์สาม” ทั้งสองได้ร่วมกันก่อตั้งหอศิลป์อุทยานธรรมะ (Dhamma Park Gallery) ที่บ้านป่าซางน้อย ตำบลบ้านแป้น อำเภอเมือง ลำพูน

“ลานทราย” หมายถึง “นทีสีทันดร” “ก่อกองทราย” คือ “วาลุกเจดีย์”

                ปีใหม่เมืองที่ผ่านมาปีนี้ ประวัติศาตร์ต้องจารึกไว้ว่าเป็นปีแรกของโลกที่ไม่สามารถจัดงานประเพณีสำคัญนี้ได้ ไม่ว่าที่ไหนๆ บนพื้นพิภพ เหตุเพราะโรคระบาดสากล "โควิด 19” แม้ปีนี้จะไม่มีโอกาสได้จัดงานสงกรานต์หรือภาคเหนือเรียกว่า "ป๋าเวณีปี๋ใหม่เมือง" กันในดินแดนล้านนา แต่ฉบับนี้ดิฉันขอนำเสนอเรื่องทีี่มาที่ไปของ "ทราย" ให้ผู้อ่านได้ทราบกัน มีอยู่สองประเด็นหลักๆ             ประเด็นแรกคือ ทำไมบางวัดจึงมีการเปิด "ลานทราย"...

‘วัดพญาผาบ’ ของ ‘พระยาปราบสงคราม’ ผู้ถูกกล่าวหาว่าเป็นกบฏ

คำว่า "กบฏ" มีความแตกต่างกันสองสถานะ สถานะแรก "กบฏ" หมายถึงผู้เจตนาดีต่อบ้านเมืองในยุคที่ผู้ปกครองกดขี่ห่มเหงราษฎร แล้วมีการปลุกระดมพลลุกขึ้นสู้ต่ออำนาจนั้น ในเมื่อแพ้ก็ย่อมถูกตราหน้าว่า “กบฏ” เป็นธรรมดา ทว่าเป็น “กบฏ” ที่ไม่ได้เกิดจากความมักใหญ่ใฝ่สูง บ้าอำนาจ แต่เรียกร้องความเป็นธรรมเพื่อส่วนรวม แม้ต้องสู้แบบหลังพิงฝา ถึงจะเป็น “กบฏ” แต่คำนี้ก็กลายเป็นคำที่ศักดิ์สิทธิ์ในการรับรู้ของประชาชน คนรุ่นหลังได้ขนานนามให้ใหม่กลายเป็น “ฮีโร่”...

พระอัฏฐารสล้านนา อิทธิพลศิลปะหริภุญไชยก่อนลัทธิลังกาวงศ์

อัฏฐารศ-อัฏฐารส พุทธธรรม 18 สู่องค์พระปฏิมา คำว่า "พระอัฏฐารส" ตกลงสะกดอย่างไรกันแน่ ทำไมในศิลาจารึกหลักที่ 1 สมัยสุโขทัยใช้ "อัฏฐารศ" แต่ปัจจุบันกลับนิยมใช้ "อัฏฐารส" "อัฏฐารศ" ในจารึกสุโขทัยใช้ตัว "ศ" แบบสันสกฤต ถือเป็นสันสกฤตแบบครึ่งๆ กลางๆ ไม่เต็มรูปแบบ ถ้าจะให้ถูกตามหลักสันสกฤตแท้ ก็ต้องเป็น "อัษฎารศ"

“พระเจ้าทองทิพย์” เนื้อทองสองสี ทวยเทพนฤมิต จริงหรือ?

            ในบรรดาพระพุทธปฏิมาของเมืองเหนือ ที่สร้างขึ้นตามความเชื่อ “เฉพาะกิจ” มีอยู่หลายองค์ อาทิ พระเจ้าทันใจ พระเจ้าฝนแสนห่า รวมไปถึงพระพุทธรูปที่เรียกกันว่า “พระเจ้าทองทิพย์” (บ้างเขียน “ทองทิพ”) พระเจ้า พระ พระพุทธ พระญา             ชาวล้านนาเรียกพระพุทธรูปว่า...

“พระเจ้าทันใจ” ไม่ได้มีไว้เพื่อให้คนขอพร แต่ความสำเร็จเราต้องสร้างเอง

            ในวัฒนธรรมล้านนา มีพระพุทธปฏิมาอยู่ประเภทหนึ่งชื่อ "พระเจ้าทันใจ" (คนเหนือเรียก "ผะเจ้าตันใจ๋") เชื่อกันว่าใครทำอะไรแล้วติดขัดคับข้อง ต้องไปกราบขอพรจากพระเจ้าทันใจ พลันความปรารถนานั้นจักสำเร็จลุล่วงดั่งใจประสงค์ พระเจ้าทันใจมีคติความเป็นมาอย่างไร ช่วยประทานพรให้ผู้ขอที่ตกทุกข์ได้ยาก ยามบ้านเมืองวิกฤติข้าวยากหมากแพงได้จริงล่ะหรือ

จาก “ม่านปักลาวทอง” ถึงเสน่ห์ “ผ้าปักร่วมสมัย”

          วันอาทิตย์ที่ 8 มีนาคม 2563 ที่ผ่านมา ซึ่งตรงกับวันสตรีสากล องค์การบริหารส่วนจังหวัดลำพูนได้งานเสวนาเรื่อง “ผ้าปักล้านนา : เสน่ห์ทุนทางวัฒนธรรมลำพูน” ณ สถาบันวิจัยผ้าทอหริภุญไชย ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน วิทยากรเสวนาประกอบด้วยดิฉัน ดร.เพ็ญสุภา สุขคตะ คุณอนันต์ สุคันธรส คุณวศิน...

จากลูกปัดหอยทะเล สู่เงินตราหอยเบี้ย

จากหนังสือ "รอยลูกปัด" (ตีพิมพ์เมื่อปี 2552) ของนายแพทย์บัญชา พงษ์พานิช นักวิชาการอิสระชาวนครศรีธรรมราช ผู้เชี่ยวชาญด้านลูกปัดในเมืองไทย ได้ทำการแบ่งลูกปัดยุคก่อนประวัติศาสตร์ ออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ดังนี้ 1. ลูกปัดที่ทำจากดินเผา กระดูกสัตว์ และเปลือกหอย เช่น หอยมือเสือ หอยสังข์ ลูกปัดกลุ่มนี้พบเห็นได้น้อยมาก และมีอายุรุ่นเก่าที่สุด 2. ลูกปัดที่ทำจากหินหรือรัตนชาติชนิดต่างๆ มีทั้งหินสีมีค่า อาทิ คาร์เนเลียน...

Recent Posts