การทำกายภาพบำบัด ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง

0
254

โรคหลอดเลือดสมอง หรือที่คนทั่วไปเรียกว่าโรคอัมพาตอัมพฤกษ์ เป็นโรคที่ทำให้เกิดความพิการรุนแรงและเรื้องรัง แม้ว่าอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองจะมีแนวโน้มลดลง แต่ผู้ป่วยจะเกิดอาการบกพร่องหรือพิการต่างๆ เกิดขึ้นกับร่างกาย อาการบกพร่องพิการเหล่านี้ บางอย่างอาจฟื้นฟูให้กลับมาสู่สภาพเดิมได้ยาก และผู้ป่วยกว่า 2ใน 3 จะเกิดอาการบกพร่องพิการอย่างใดอย่างหนึ่งติดตัวไปตลอดชีวิต ฉะนั้น ระหว่างที่ผู้ป่วยรับการรักษาโรคหลอดเลือดสมอง ก็จะต้องทำการบำบัดเพื่อฟื้นฟูอาการบกพร่องพิการต่างๆควบคู่กันไปด้วยเพื่อไม่ให้อาการบกพร่องพิการทรุดหนักไปมากกว่านั้น
การบำบัดรักษาอาการบกพร่องพิการนี้เรียกว่า “เวชศาสตร์ฟื้นฟู” ซึ่งวัตถุประสงค์หลัก คือการบำบัดฟื้นฟูสมรรถนะที่สูญเสียไปของผู้ป่วยให้ฟื้นคืนกลับมาได้มากที่สุด และเพื่อช่วยรักษาสมรรถนะที่ได้รับการฟื้นฟูมาแล้วนั้นให้ไม่เสื่อมหรือถดถอยลงไปกว่าเดิม อีกทั้งยังหมายถึงการฟื้นฟูอาการแขนขาอ่อนแรงจากการเป็นอัมพาตอัมพฤกษ์แล้ว ยังรวมถึงการฝึกฝนบำบัดรักษาอาการบกพร่องต่างๆ เช่นการพูด การกลืนกินอาหาร และอื่นๆ เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้ตามเดิม
เวชศาสตร์ฟื้นฟูสำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง แบ่งได้เป็น 3 ระยะ คือ
1.ระยะเฉียบพลัน คือระยะ 1-2 สับดาห์ หลังจากมีอาการป่วยเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งการบำบัดในช่วงนี้ จะเริ่มในขณะที่ผู้ป่วยยังนอนอยู่บนเตียง ภายหลังจากที่ล้มป่วย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อจะป้องกันการหดตัวของกล้ามเนื้อและการยึดติดของข้อต่อ และเพื่อให้ผู้ป่วยสูญเสียพละกำลังไปน้อยที่สุด เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนการ บำบัดฟื้นฟูในช่วงต่อไป เมื่อทำการบำบัดฟื้นฟูเบื้องต้นในขั้นนี้แล้ว ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะมีกำลังกลับคืนมาเพียงพอที่จะนั่งบนเตียงได้ จึงจะทำการฝึกให้ผู้ป่วยสามารถทรงตัวในท่านั่งได้เป็นเวลานานๆ
2.ระยะฟื้นตัว คือระยะ 3-6 เดือนหลังจากมีอาการป่วยเป็นโรคหลอดเลือดสมอง อาการของผู้ป่วยในช่วงนี้จะเริ่มทรงตัว และสามารถนั่งเป็นเวลานานๆ ได้ จึงเริ่มทำการบำบัดฟื้นฟูหรือแผนกกายภาพบำบัดเฉพาะทาง โดยจะทำการบำบัดฟื้นฟูอย่างเข้มข้นตามแผนการฟื้นฟูที่แพทย์กำหนดไว้ให้กับผู้ป่วยแต่ละราย
3.ระยะทรงตัว คือระยะที่พ้นจากระยะฟื้นตัวไปแล้ว โดยทั่วไปผู้ป่วยแต่ละรายจะมีการฟื้นฟูที่ดีขึ้นเมื่อเทียบกับช่วงแรกภายหลังจากที่ล้มป่วยใหม่ๆ แต่ในทางตรงกันข้าม หากสมรรถนะใดไม่สามารถฟื้นฟูให้กลับมาเป็นปกติได้ในช่วงนี้ ก็มีโอกาสสูงที่อาการบกพร่องพิการนั้นจะเหลือติดตัวไปตลอดชีวิต ระยะทรงตัวจึงเป็นระยะที่ผู้ป่วยจะต้องทำการบำบัดอย่างต่อเนื่องเพื่อไม่ให้สูญเสียสมรรถนะที่ฟื้นฟูมาได้แล้วนั้นไปอีก เมื่อผู้ป่วยออกจากโรงพยาบาลกลับมาอยู่ที่บ้าน จึงยังต้องทำการบำบัดฟื้นฟูที่บ้าน หรือสถานที่พยาบาลเฉพาะทางอย่างต่อเนื่องไปตลอดชีวิต เพื่อรักษาสมรรถภาพนั้นๆให้คงอยู่ตลอดไป
โดยทั่วไป การฟื้นฟูอาการพิการของผู้ป่วยเส้นเลือดสมองให้กลับไปอยู่ในสภาพสมบูรณ์ 100% เช่นเดิม เป็นเรื่องที่มีโอกาสเป็นไปได้น้อยมาก แต่หากได้รับการฟื้นฟูที่ถูกต้องเหมาะสมทั้งในระยะเฉียบพลันและระยะฟื้นฟูอย่างเข้มข้นและต่อเนื่อง ก็มีโอกาสที่จะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถฟื้นฟูสมรรถนะที่จำเป็นในชีวิตประจำวันได้มาก และสามารถกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ใกล้เคียงกับคนปกติ สิ่งที่ควรระวัง คือ สมรรถนะที่ได้รับการฟื้นฟูกลับคืนมาแล้ว หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ทำการฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง สมรรถนะเหล่านั้นก็อาจถดถอยกลับลงไปอีก

                .....รพ.แมคคอร์มิค / ข้อมูล.....