วันอาทิตย์, มกราคม 23, 2022
หน้าแรก แท็ก ศิลปะหริภุญไชย

แท็ก: ศิลปะหริภุญไชย

พระอัฏฐารสล้านนา อิทธิพลศิลปะหริภุญไชยก่อนลัทธิลังกาวงศ์

0
อัฏฐารศ-อัฏฐารส พุทธธรรม 18 สู่องค์พระปฏิมา คำว่า "พระอัฏฐารส" ตกลงสะกดอย่างไรกันแน่ ทำไมในศิลาจารึกหลักที่ 1 สมัยสุโขทัยใช้ "อัฏฐารศ" แต่ปัจจุบันกลับนิยมใช้ "อัฏฐารส" "อัฏฐารศ" ในจารึกสุโขทัยใช้ตัว "ศ" แบบสันสกฤต ถือเป็นสันสกฤตแบบครึ่งๆ กลางๆ ไม่เต็มรูปแบบ ถ้าจะให้ถูกตามหลักสันสกฤตแท้ ก็ต้องเป็น "อัษฎารศ" นักจารึกวิทยานักภาษาศาสตร์ ยืนยันว่าเนื่องจากสมัยสุโขทัยนั้น อิทธิพลของศาสนาพุทธแบบมหายานที่นิยมใช้ภาษาสันสกฤตยังคงตกค้างอยู่ ครั้นเมื่อมีการรับลัทธิลังกาวงศ์เข้ามา ศัพท์หลายคำจึงมีการใช้บาลีปะปนกับสันสกฤต ไม่ใช่แค่เพียง "อัฏฐารศ" เท่านั้น แม้แต่คำว่า "พระไตรปิฎก" ก็เป็นสันสกฤตผสมบาลี หากให้เป็นบาลีแท้ก็ต้อง "ติปิฎก" ด้วยเหตุนี้ในยุคปัจจุบันจึงเปลี่ยนมาเขียนเป็น "อัฏฐารส" ให้ถูกต้องตามแบบบาลีแท้ๆ แล้วความหมายเล่า อัฏฐารส หมายถึงอะไร อัฏฐ = แปด, รศ หรือ รส มีความหมายเดียวกันกับ ทศ = สิบ ฉะนั้นพิจารณาจากรากศัพท์ อัฏฐารส ควรหมายถึง "สิบแปด" เฉยๆ มิได้หมายถึง "สิบแปดศอก" แต่การที่พระอัฏฐารสถูกตีความหมายว่า เป็นพระพุทธรูปสูง 18 ศอก ก็เพราะถือตามความที่ปรากฏอยู่ใน "คัมภีร์พุทธวงศ์" และ "โสตัตถกีมหานิทาน" ที่กล่าวถึงขนาดพระวรกายของพระพุทธเจ้าว่ามีความสูงถึง 18 ศอก นอกจากนี้แล้ว ยังมีอุบายธรรมในพระบาลีข้อหนึ่งชื่อว่า "อัฏฐารสนิเทศก์ 18" อันหมายถึงพุทธธรรม 18 ประการของพระตถาคต (1) ไม่มีกายทุจริต (2) ไม่มีวจีทุจริต (3) ไม่มีมโนทุจริต (4) พุทธญาณไม่มีอะไรติดขัดในอดีต (5) พุทธญาณไม่มีอะไรติดขัดในอนาคต (6) พุทธญาณไม่มีอะไรติดขัดในปัจจุบัน (7) กายกรรมทั้งปวงคล้อยตามพระญาณ (8) วจีกรรมทั้งปวงคล้อยตามพระญาณ (9) มโนกรรมทั้งปวงคล้อยตามพระญาณ (10) ไม่มีความเสื่อมฉันทะ (11) ไม่มีความเสื่อมวิริยะ (12) ไม่มีความเสื่อมสติ (13) ไม่มีการเล่น (14) ไม่มีการวิ่ง (15) ไม่มีความพลาดพลั้ง (16) ไม่มีความผลุนผลัน (17) ไม่มีพระทัยย่อท้อ (18) ไม่มีอกุศลจิต ฉะนี้แล้ว เมื่อเราก้มกราบพระอัฏฐารส คนในอดีตคงมิได้ตั้งใจให้เราทึ่งกับรูปร่างสูงสง่าใหญ่โตถึง 18 ศอกของพระพุทธเจ้าแต่ประการใด หากมันคือกุศโลบายให้รำลึกถึง "อัฏฐารสนิเทศก์ 18" หรือ "พุทธธรรม 18" ประการนั่นเอง ลีลา อัฏฐารส อัจนะ สีหไสยาสน์ : พระสี่อิริยาบถเพื่อความสมดุล ทำไมสมัยสุโขทัยจึงนิยมสร้างพระอัฏฐารส? หากพิเคราะห์ให้ดีจะเห็นว่า พระอัฏฐารสของสุโขทัยนั้น เป็นหนึ่งในสี่ของพระสี่อิริยาบถ คือ...